ISO 39001 Yol Trafik Güvenliği Yönetim Sistemi
ISO 39001, yol trafik sistemiyle etkileşimi bulunan kuruluşların etkileyebildiği trafik kazalarındaki ölüm ve ciddi yaralanma risklerini azaltmasına yardımcı olan uluslararası yönetim sistemi standardıdır. Güvenlik politikası, hedefler, performans göstergeleri ve eylem planlarını ortak bir yapıda toplar.
10 Saniyede ISO 39001
ISO 39001 Nedir?
ISO 39001, kuruluşun yol trafik güvenliği üzerinde kontrol edebildiği veya etkileyebildiği unsurları belirlemesini ve bunlar için ölçülebilir bir yönetim sistemi kurmasını ister. Sürücü ve yol kullanıcılarının davranışlarıyla birlikte araç seçimi ve bakımı, yolculuk planlama, hız yönetimi, güvenli güzergâh, çalışma süreleri, olaylara hazırlık ve performans sonuçları ele alınır.
Standart yalnızca taşımacılık şirketlerine yönelik değildir. Araç filosu işleten, çalışan veya müşteri ulaşımını organize eden, yol altyapısını yöneten, teslimat yapan ya da faaliyetleri yol trafik sistemi üzerinde etki oluşturan kuruluşlar kendi sorumluluk alanlarında uygulayabilir.
ISO 39001 çalışmasında yalnızca sürücüyü sorumlu tutmak doğru değildir. Araç, rota, teslimat baskısı, çalışma süresi, bakım, tedarikçi ve acil durum kararları birlikte değerlendirildiğinde kalıcı güvenlik gelişimi sağlanır.
ISO 39001 Kimler İçin Uygundur?
Lojistik ve Taşımacılık Şirketleri
Toplu ve Personel Taşımacılığı
Araç Filosu Bulunan Kuruluşlar
Belediyeler ve Yol Otoriteleri
Kargo ve Kurye Hizmetleri
Yol Yapım ve Bakım Kuruluşları
ISO 39001’in Faydaları Nelerdir?
- Ciddi trafik sonuçlarını azaltmaya odaklanır: Kuruluşun etkileyebildiği ölüm ve ciddi yaralanma risklerinin önceliklendirilmesini sağlar.
- Filo kararlarını sistematik hâle getirir: Araç, sürücü, bakım, güzergâh ve yolculuk planlamasını ortak güvenlik hedefleriyle yönetir.
- Performansı ölçülebilir kılar: Kaza verileriyle birlikte ramak kala, ihlal, bakım, hız ve eğitim göstergelerinin izlenmesini destekler.
- Yasal uygunluğu güçlendirir: Kuruluşun tabi olduğu trafik, taşımacılık, araç ve çalışma şartlarının düzenli takip edilmesine yardımcı olur.
- Maliyetleri kontrol etmeye katkı sağlar: Kaza, hasar, iş kaybı, sigorta ve operasyon kesintilerinin azaltılmasını destekler.
- Güvenlik kültürünü geliştirir: Yol trafik güvenliğini yalnızca sürücünün değil yönetimin ve ilgili tüm süreçlerin sorumluluğu hâline getirir.
ISO 39001 Nasıl Alınır?
Mevcut Durum Analizi
Yolculuklar, araçlar, sürücüler, güzergâhlar, kazalar, yasal şartlar ve mevcut trafik güvenliği kontrolleri değerlendirilir.
Kapsam ve Etki Alanının Belirlenmesi
Kuruluşun yol trafik sistemi üzerindeki kontrolü ve etkisi, ilgili taraflar ve öncelikli güvenlik riskleri belirlenir.
Hedef ve Eylem Planları
Trafik güvenliği politikası, ölçülebilir hedefler, performans göstergeleri ve sorumlular oluşturulur.
Kontrollerin Uygulanması
Sürücü yetkinliği, araç bakımı, rota ve yolculuk planlama, hız, çalışma süreleri, tedarikçi ve acil durum süreçleri uygulanır.
İç Tetkik ve Yönetim Değerlendirmesi
Kazalar, ramak kala olaylar, göstergeler ve sistemin etkinliği değerlendirilir; gerekli iyileştirmeler planlanır.
Belgelendirme Denetimi
Bağımsız belgelendirme kuruluşu sistemi değerlendirir; uygunsuzluklar giderildiğinde belgelendirme süreci tamamlanır.
ISO 39001 belgesi bir sürücü, araç veya ürün uygunluk belgesi değildir ve kazaların tamamen ortadan kalkacağını garanti etmez. Kuruluşun tabi olduğu trafik, taşımacılık, araç ve iş güvenliği mevzuatı ayrıca karşılanmalıdır.
ISO 39001 Uygulamalarında En Sık Karşılaşılan Hatalar
Sorumluluğu yalnızca sürücülere bırakmak
Yalnızca gerçekleşen kazaları izlemek
Genel ve ölçülemeyen hedefler belirlemek
Tedarik edilen taşımayı kapsam dışında tutmak
Bakımı yalnızca arıza sonrası yapmak
Verileri kök neden analizine dönüştürmemek
ISO 39001 Hakkında Sık Sorulan Sorular
ISO 39001 belgelendirilebilir mi?
Evet. ISO 39001, yol trafik güvenliği yönetim sistemi için denetlenebilir şartlar içerir ve bağımsız belgelendirmeye uygundur. Belgelendirme kuruluşunun ilgili kapsamdaki yetkinliği ve akreditasyon durumu ayrıca doğrulanmalıdır.
ISO 39001 yalnızca nakliye firmaları için midir?
Hayır. Yol trafik sistemiyle etkileşen ve trafik güvenliği üzerinde kontrolü ya da etkisi bulunan her tür kuruluş uygulayabilir. Filo sahibi şirketler, belediyeler, yolcu taşıyıcıları, servis sağlayıcılar ve yol altyapısı kuruluşları buna örnektir.
Küçük araç filosu olan şirketler ISO 39001 uygulayabilir mi?
Evet. Sistem kuruluşun büyüklüğü, yolculuk sayısı, araç türleri ve riskleriyle orantılı kurulabilir. Önemli olan kuruluşun etkileyebildiği trafik güvenliği unsurlarını belirleyip kontrol etmesidir.
ISO 39001 sıfır kaza garantisi verir mi?
Hayır. Standart, kuruluşun etkileyebildiği trafik kazalarındaki ölüm ve ciddi yaralanma riskini azaltmak için sistematik bir yaklaşım kurar. Belgelendirme, hiç kaza olmayacağına ilişkin garanti değildir.
ISO 39001 ile ISO 45001 arasındaki fark nedir?
ISO 45001 çalışanların iş sağlığı ve güvenliğine odaklanır. ISO 39001 ise kuruluşun yol trafik sistemi üzerindeki etkisini; çalışanların yanında yolcular, yayalar, diğer sürücüler ve yol kullanıcıları açısından ele alır. İki sistem entegre uygulanabilir.
ISO 39001 belgelendirme süreci ne kadar sürer?
Süre; filo büyüklüğü, lokasyonlar, yolculuk türleri, mevcut veri ve kontrol altyapısı ile belirlenen eksikliklere göre değişir. Mevcut durum analizi sonrasında kuruluşa özel bir uygulama takvimi hazırlanabilir.