Titreşim Ölçümü
Titreşim ölçümü; çalışanların el aletleri, makineler, araçlar, iş ekipmanları ve titreşim ileten yüzeyler nedeniyle maruz kaldığı mekanik titreşim düzeyinin belirlenmesi amacıyla gerçekleştirilir. El-kol titreşimi ve bütün vücut titreşimi olarak ele alınan ölçümler; günlük kişisel maruziyetin değerlendirilmesine, risklerin kontrol altına alınmasına ve çalışan sağlığının korunmasına yönelik teknik veri sağlar.
Titreşim Ölçümü Hakkında Temel Bilgiler
Titreşim riski yalnızca bir makinenin veya el aletinin titreşim üretip üretmediğine bakılarak değerlendirilemez. Titreşim büyüklüğü, çalışanın ekipmanı kullanım süresi, tutuş biçimi, çalışma pozisyonu, zemin ve koltuk özellikleri, ekipmanın bakım durumu ve gerçek çalışma döngüsü birlikte dikkate alınmalıdır.
Titreşim Ölçümü Hizmeti
TOEM Kalite, işyerlerinde el-kol ve bütün vücut titreşimi maruziyetlerinin belirlenmesine yönelik ölçümlerin planlanması, yetkili laboratuvar organizasyonu, saha çalışmalarının koordinasyonu ve sonuçların teknik olarak değerlendirilmesi konularında hizmet sunar. Ölçüm kapsamı belirlenirken kullanılan makine ve ekipmanlar, çalışan görevleri, maruziyet süreleri, vardiya düzeni, çalışma yöntemleri ve titreşimin vücuda iletim biçimi birlikte incelenir.
Titreşim ölçümü sonucunda elde edilen veriler; risk değerlendirmesinin güncellenmesi, maruziyetin azaltılmasına yönelik teknik ve organizasyonel önlemlerin belirlenmesi, ekipman seçimi ve bakım planlarının gözden geçirilmesi, çalışma sürelerinin düzenlenmesi ve sağlık gözetimi süreçlerinin desteklenmesi amacıyla kullanılabilir.
Titreşim Ölçümü Nedir?
Titreşim ölçümü, mekanik titreşimin çalışan vücuduna iletilen büyüklüğünün uygun sensörler ve ölçüm sistemleri kullanılarak belirlenmesidir. Ölçüm sonuçları, çalışanın maruz kaldığı titreşim düzeyi ve maruziyet süresi birlikte değerlendirilerek günlük kişisel maruziyet değerine dönüştürülür.
El-kol titreşimi; titreşimli el aletleri, taşlama makineleri, darbeli ekipmanlar, matkaplar, kırıcılar ve benzeri araçlardan çalışanın el ve kollarına aktarılan titreşimi ifade eder. Bütün vücut titreşimi ise forklift, iş makinesi, kamyon, traktör, otobüs, platform veya titreşimli zemin gibi kaynaklardan oturma, ayakta durma ya da temas noktaları üzerinden vücudun tamamına iletilen titreşimdir.
Titreşim Ölçümü Neden Yapılır?
Uzun süreli veya yüksek düzeyli titreşim maruziyeti; damar, sinir, kas, kemik ve eklem rahatsızlıkları ile bel ve omurga sorunlarına yol açabilir. El-kol titreşimi maruziyeti uyuşma, karıncalanma, kavrama gücünde azalma ve dolaşım bozukluklarıyla ilişkilendirilebilir. Bütün vücut titreşimi ise özellikle bel bölgesinde rahatsızlık, yorgunluk ve kas-iskelet sistemi üzerindeki yükün artmasına neden olabilir.
Titreşim ölçümü aşağıdaki amaçlarla yapılır:
Kişisel Maruziyetin Belirlenmesi
Çalışanın görev süresince maruz kaldığı titreşim büyüklüğü ve kullanım süreleri dikkate alınarak günlük kişisel maruziyet değeri değerlendirilir.
Sağlık Risklerinin Kontrolü
El-kol sistemi, bel, omurga, kas ve eklemler üzerinde oluşabilecek etkilerin azaltılması için gerekli kontrol tedbirlerine teknik veri sağlanır.
Risk Değerlendirmesinin Güncellenmesi
Titreşim kaynakları ve maruziyet düzeyleri ölçüm sonuçlarıyla somutlaştırılır; risklerin önem derecesi daha güvenilir biçimde belirlenir.
İyileştirme İhtiyacının Belirlenmesi
Ekipman değişimi, bakım, titreşim izolasyonu, koltuk ve zemin iyileştirmesi, çalışma süresi düzenlemesi veya görev rotasyonu gibi önlemler planlanabilir.
Titreşim Ölçümü Kimler İçin Gereklidir?
Titreşim ölçümü; çalışanların titreşimli el aletleri kullandığı, hareketli araç ve iş makinelerinde çalıştığı veya titreşim ileten makine, platform, koltuk, zemin ve yüzeylerle temas ettiği işyerlerinde gerekli olabilir. Ölçüm ihtiyacı yalnızca işyerinin tehlike sınıfına göre değil; maruziyetin türüne, şiddetine, süresine ve risk değerlendirmesi sonuçlarına göre belirlenmelidir.
Özellikle madencilik, inşaat, metal işleme, otomotiv, bakım-onarım, ormancılık, tarım, lojistik, taşımacılık, üretim, yol çalışmaları ve ağır iş makinelerinin kullanıldığı faaliyetlerde titreşim maruziyetinin teknik olarak değerlendirilmesi önem taşır.
Titreşim Ölçümü Nerelerde Yapılır?
Titreşimli El Aletleri
Kırıcılar, darbeli matkaplar, taşlama makineleri, zımparalar, testereler, perçin tabancaları ve benzeri elle kullanılan ekipmanlar.
İş Makineleri ve Araçlar
Forkliftler, ekskavatörler, yükleyiciler, kamyonlar, traktörler, yol makineleri, servis araçları ve saha taşıtları.
Üretim ve Metal İşleme Alanları
Presler, döküm ve talaşlı imalat ekipmanları, titreşimli besleyiciler, paketleme makineleri ve üretim hatları.
İnşaat ve Madencilik Sahaları
Kaya kırma, delme, sıkıştırma, kazı, beton kesme, yüzey düzeltme ve maden çıkarma faaliyetleri.
Tarım ve Ormancılık Faaliyetleri
Motorlu testereler, çim biçme ekipmanları, traktörler, hasat makineleri ve titreşim üreten diğer tarım araçları.
Titreşimli Platform ve Zeminler
Makine temelleri, operatör platformları, kabinler, koltuklar ve titreşimin yapı üzerinden çalışana iletildiği alanlar.
Titreşim Ölçümü Süreci
Ön İnceleme ve Görev Analizi
Çalışan görevleri, kullanılan ekipmanlar, çalışma süreleri, titreşim kaynakları, temas noktaları ve maruziyet oluşturan çalışma döngüleri belirlenir.
Ölçüm Planının Hazırlanması
El-kol veya bütün vücut titreşimi türüne göre sensör konumu, ölçüm süresi, temsil edici görevler ve çalışan grupları planlanır.
Saha Ölçümlerinin Gerçekleştirilmesi
Titreşim ölçümleri, kalibrasyonu geçerli ekipmanlarla ve olağan çalışma koşullarını temsil edecek şekilde yetkili laboratuvar tarafından gerçekleştirilir.
Günlük Maruziyetin Hesaplanması
Ölçülen titreşim büyüklüğü, maruziyet süreleri ve farklı görevlerin katkıları dikkate alınarak günlük kişisel maruziyet değeri A(8) hesaplanır.
Raporlama ve İyileştirme
Ölçüm yöntemi, ekipman, görevler, süreler, sonuçlar ve ölçüm belirsizliği raporlanır; gerekli görülen alanlar için kontrol tedbirleri önerilir.
Titreşim ölçümü, ekipmanın boşta çalıştığı veya olağan dışı kısa süreli kullanıldığı koşullarda değil, çalışanın gerçek maruziyetini temsil eden görevler sırasında yapılmalıdır. Farklı ekipman, hız, zemin, malzeme veya çalışma tekniği kullanılıyorsa bunların ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekebilir.
Titreşim Ölçümünde Nelere Dikkat Edilir?
Titreşim Türünün Doğru Belirlenmesi
Ölçüm yaklaşımı, titreşimin el ve kollara mı yoksa vücudun tamamına mı iletildiğine göre seçilir. Sensör konumu ve değerlendirme yöntemi buna göre değişir.
Gerçek Maruziyet Süresi
Yalnızca vardiya süresi değil, ekipmanın fiilen kullanıldığı süre ve farklı görevlerin toplam maruziyete katkısı dikkate alınmalıdır.
Ekipman ve Yüzey Koşulları
Ekipmanın bakım durumu, kullanılan aksesuarlar, kesici uçlar, lastikler, koltuk ayarı, zemin bozuklukları ve çalışma hızı ölçüm sonucunu etkileyebilir.
Çalışma Tekniği ve Pozisyon
Tutuş kuvveti, itme-bastırma şekli, oturma pozisyonu, hız, yük ve ekipmanın kullanım biçimi titreşimin vücuda iletimini değiştirebilir.
İlgili Mevzuat ve Standartlar
Titreşim ölçümü ve çalışanların mekanik titreşime maruziyeti değerlendirilirken başlıca aşağıdaki düzenlemeler ve teknik referanslar dikkate alınır:
6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu
İşverenin çalışanların sağlık ve güvenliğini sağlama, riskleri değerlendirme ve gerekli koruyucu önlemleri alma yükümlülüklerinin temel çerçevesini oluşturur.
Titreşimle İlgili Risklerden Korunma Yönetmeliği
Çalışanların mekanik titreşime maruziyetinden doğabilecek sağlık ve güvenlik risklerinden korunmasına ilişkin asgari şartları, eylem değerlerini ve sınır değerlerini düzenler.
İş Hijyeni Ölçüm, Test ve Analizleri Yönetmeliği
İşyerlerinde kişisel maruziyete ve çalışma ortamına yönelik fiziksel etmen ölçümleri ile bu ölçümleri gerçekleştirecek laboratuvarların yetkilendirilmesi ve raporlama esaslarını düzenler.
İlgili Ölçüm Standartları
El-kol ve bütün vücut titreşimi ölçümlerinde kullanılan yöntem, sensör yerleşimi, frekans ağırlıklandırması ve günlük maruziyet hesabı için ilgili ulusal ve uluslararası standartlar teknik referans sağlar.
İş hijyeni mevzuatı kapsamında kullanılacak titreşim ölçümleri, İSGÜM tarafından ön yeterlik veya yeterlik belgesi verilmiş ve ilgili titreşim parametresinde yetkili laboratuvar tarafından gerçekleştirilmelidir. Laboratuvarın güncel yetki kapsamı ölçüm öncesinde kontrol edilmelidir.
Titreşim Ölçümü Ne Zaman Tekrarlanmalıdır?
Titreşim ölçümleri için bütün işyerlerine uygulanabilecek tek bir sabit periyot bulunmaz. Ölçüm ihtiyacı ve tekrar zamanı; risk değerlendirmesi sonuçları, maruziyet düzeyi, işyerindeki değişiklikler, çalışanların sağlık ve güvenlik geri bildirimleri, ekipman bakım durumu ve alınan önlemlerin etkinliği dikkate alınarak belirlenmelidir.
Yeni makine veya el aleti kullanılması, ekipmanın değiştirilmesi, bakım veya onarım yapılması, üretim yönteminin değişmesi, çalışma süresinin artması, zemin veya koltuk koşullarının farklılaşması, çalışan şikâyetlerinin ortaya çıkması ya da mevcut ölçümlerin güncel çalışma şartlarını temsil etmemesi halinde ölçümün yenilenmesi gerekebilir.
TOEM Kalite ile Titreşim Ölçümü Avantajları
Göreve Dayalı Kapsam Planlaması
Ölçüm kapsamı yalnızca ekipman listesine göre değil; çalışan görevleri, fiili kullanım süreleri, çalışma döngüleri ve titreşimin vücuda iletim biçimi dikkate alınarak belirlenir.
Yetkili Laboratuvar Organizasyonu
Ölçümlerin ilgili parametrede yetkili laboratuvar tarafından gerçekleştirilmesi için kapsam, çalışan ve saha koordinasyonu sağlanır.
Teknik ve Anlaşılır Raporlama
Sonuçların yalnızca cihaz çıktısı olarak değil; görev, ekipman, kullanım süresi ve günlük maruziyet hesabıyla ilişkilendirilerek değerlendirilmesi desteklenir.
İyileştirme Odaklı Yaklaşım
Ekipman seçimi, bakım, titreşim izolasyonu, koltuk ve zemin iyileştirmesi, çalışma süresi düzenlemesi ve görev rotasyonu gibi uygulanabilir önlemler geliştirilir.
Sık Sorulan Sorular
Titreşim ölçümü nedir?
Titreşim ölçümü, çalışanların el aletleri, makineler, araçlar veya titreşim ileten yüzeyler nedeniyle maruz kaldığı mekanik titreşim büyüklüğünün belirlenmesidir. Ölçüm sonuçları maruziyet süresiyle birlikte değerlendirilerek günlük kişisel maruziyet değeri hesaplanır.
El-kol titreşimi ile bütün vücut titreşimi arasındaki fark nedir?
El-kol titreşimi, titreşimli ekipmandan çalışanın el ve kollarına aktarılan titreşimdir. Bütün vücut titreşimi ise araç koltuğu, platform, zemin veya benzeri temas noktalarından vücudun tamamına iletilen titreşimi ifade eder.
Titreşim ölçümü hangi cihazla yapılır?
Titreşim ölçümleri uygun ivmeölçer sensörler, veri toplama sistemi ve analiz yazılımından oluşan titreşim ölçüm cihazlarıyla yapılır. Kullanılan ekipmanın ölçüm türüne uygun ve kalibrasyonunun geçerli olması gerekir.
Titreşim ölçümünde A(8) ne anlama gelir?
A(8), çalışanın sekiz saatlik referans süreye normalize edilmiş günlük kişisel titreşim maruziyetini ifade eder. Farklı titreşim düzeyleri ve kullanım süreleri bu hesapta birlikte değerlendirilir.
Titreşim ölçümünü kim yapabilir?
İş hijyeni kapsamında kullanılacak titreşim ölçümleri, yürürlükteki mevzuat doğrultusunda İSGÜM tarafından ön yeterlik veya yeterlik belgesi verilmiş ve ilgili titreşim parametresinde yetkili laboratuvar tarafından gerçekleştirilmelidir.
Titreşim ölçümü kaç yılda bir yapılmalıdır?
Tüm işyerleri için belirlenmiş tek bir sabit ölçüm periyodu bulunmaz. Ölçüm; risk değerlendirmesi, ekipman veya proses değişiklikleri, maruziyet düzeyleri, çalışan şikâyetleri ve mevcut sonuçların güncel çalışma şartlarını temsil etme durumuna göre tekrarlanmalıdır.
Titreşim ölçümü sırasında üretim durdurulur mu?
Genellikle üretimin durdurulması gerekmez. Ölçümün gerçek maruziyeti temsil edebilmesi için ekipman ve çalışan normal çalışma düzeninde olmalıdır. Ölçümü etkileyen olağan dışı durumlar rapora kaydedilir.
Bir makinenin katalog değeri ölçüm yerine kullanılabilir mi?
Üretici veya katalog verileri ön değerlendirmede yararlı olabilir; ancak ekipmanın bakım durumu, kullanılan aksesuar, zemin, yük, hız ve çalışma tekniği gerçek maruziyeti değiştirebilir. Riskin güvenilir biçimde değerlendirilmesi gerektiğinde saha ölçümü yapılmalıdır.
Titreşim maruziyeti nasıl azaltılır?
Daha düşük titreşimli ekipman seçimi, düzenli bakım, uygun aksesuar kullanımı, titreşim izolasyonu, koltuk ve zemin iyileştirmesi, çalışma süresinin azaltılması, görev rotasyonu ve doğru çalışma tekniği maruziyetin azaltılmasında kullanılabilir.
Titreşim ölçümü raporunda hangi bilgiler bulunur?
Raporda ölçüm yöntemi, cihaz ve kalibrasyon bilgileri, çalışan ve görev tanımları, ölçüm süresi, titreşim kaynağı, sensör konumu, ölçüm sonuçları, günlük maruziyet hesabı, ölçüm belirsizliği ve değerlendirme kriterleri yer almalıdır.
ISO belgesi fiyatı ve teklif
Ön teklif almak için butona tıklayarak teklif sayfamıza geçebilir, talebinizi orada iletebilirsiniz; ekibimiz değerlendirdikten sonra size dönüş yapar.